Hoe pak je de buxusmot aan?

De buxusmot vreet in recordtempo buxussen kaal.

Buxusmotten - en vooral de rupsen ervan - kunnen veel schade aanrichten in je tuin. Hier lees je hoe je dit probleem op een ecologische manier aanpakt.

Hoe herken je buxusmot?

De buxusmot is afkomstig uit Azië en kwam vermoedelijk naar Europa via geïmporteerde buxusplanten. De vlinders verschijnen in april en mei, de vleugels zijn wit met een donkerbruine rand. Ze zetten hun eitjes in kleine groepjes af op de onderkant van het blad van hun favoriete waardplant.

De jonge rupsen zijn vuilgeel en krijgen bruine lengtestrepen. Volgroeide rupsen zijn felgroen met een zwarte kop, ze hebben zwarte stippen en lichte en zwarte lengtestrepen en zijn zo'n 4 cm groot. De rupsen veranderen in felgroene poppen met donkere strepen en vlekken.

(C) Foto: Friedrich Böhringer (Wikimedia)

Welke schade richt de buxusmot aan?

Schade uit zich vooral in dode blaadjes, kale takjes, bladskeletten en spinsel. Grote hoeveelheden rupsen resulteren uiteindelijk in kaalvraat van de buxus.

De buxusmot veroorzaakt veel schade doordat hij zich meerdere keren per jaar voortplant en overwintert als jonge rups. Zodra de temperatuur in het voorjaar boven tien graden komt, worden de rupsen actief en gaan ze aan de buxus vreten.

De rupsen kun je het jaar door op je buxusplanten aantreffen, vlinders en poppen enkel in korte periodes tussen april en september. Gedurende het hele groeiseizoen zijn er dus rupsen aanwezig, die de buxus volledig kaal kunnen vreten. De plant krijgt daardoor geen kans te herstellen en zal uiteindelijk afsterven. Voor zover bekend komt de buxusmot in Europa alleen voor op buxus en laat ze andere planten ongemoeid.

Wat kun je doen tegen buxusmot?

De meest milieuvriendelijke bestrijding is de rupsen en poppen met de hand te verwijderen. Kijk of er aangevreten of aan elkaar gesponnen takjes zijn met uitwerpselen erin. Meestal vind je daar vlakbij de groen met zwarte rupsen.

Verdere schade van de buxusmot kun je tegengaan door je buxus regelmatig te controleren en zo nodig de rupsen te verwijderen tijdens de zomer en herfst. De spinsels kun je wegknippen. Zwaar aangetaste planten graaf je best uit of knip je bij de grond af. Voer de verwijderde plant onmiddellijk in een afgesloten zak of container af.

Welke biologische bestrijding is mogelijk?

Biologische bestrijding is mogelijk met Bacillus thuringiensis var. Kurstaki (Btk). Rupsen die besmet raken met deze bacterie krijgen problemen met hun spijsvertering, stoppen met eten en sterven. Dat geldt echter ook voor andere soorten rupsen die inheems en niet schadelijk zijn. Voorzichtigheid (juiste dosering en toepassing) is dus belangrijk.

Let op: preparaten met Btk zijn in België en Nederland niet vrij te koop. Ze zijn enkel verkrijgbaar voor professionals. Neem hiervoor contact op met je ecologische hovenier.

• Dit product (merknaam is onder meer Xentari) bevat de sporen van de bacterie Bacillus thuringiensis, afgekort tot Bt. Als het product op het blad gespoten wordt, eten de rupsen de sporen. In het rupsenlichaam kiemen de sporen en worden de bacteriën actief. Ze vermenigvuldigen zich en scheiden gifstoffen af, die de ontwikkeling van de rups afremmen en ze daarna langzaam doden. Bacillus thuringiensis werkt selectief en veilig. De bacteriën komen alleen tot activiteit in een geschikt rupsenlichaam en zijn helemaal niet schadelijk voor andere insecten zoals bijen. Bij muizen of mensen is nog nooit enige schade vastgesteld.

• De werking van dit bacteriepreparaat is afhankelijk van diverse factoren. In principe werkt het tegen alle rupsen van vlinders (Lepidoptera) - dus o.a. de buxusmot. Na opname sterven ze binnen 1 tot 7 dagen. Jonge rupsen zijn beter te bestrijden: ze vreten meer blad. Een belangrijke factor is de temperatuur. Hoe warmer het is, hoe actiever de rupsen en hoe meer ze eten. De minimumtemperatuur voor behandeling ligt rond 15°C.

NOTA: bestrijding van de rupsen heeft alleen zin op het juiste moment. Vanaf het begin van de zomer gaan de rupsen verpoppen en worden het uiteindelijk vlinders. Dan heeft een toepassing van bestrijdingsmiddelen geen zin meer. Algemeen kunnen we stellen dat de drie belangrijkste perioden in het jaar waarbij de rupsen bestreden kunnen worden volgende zijn:
• op het moment dat deze uit de overwinteringsplaats tevoorschijn komen (eind april, mei) en vooraleer ze verpoppen;
• op het moment dat de eerste generatie rupsen uit de eitjes komen en de daaropvolgende periode dat ze op de planten voorkomen (juli-augustus);
• op het moment dat de tweede generatie rupsen uit de eitjes komen en de daaropvolgende periode dat ze op de planten voorkomen (september-oktober).

De cyclus kan door elkaar lopen en door de weersomstandigheden verschuiven.

Zoek een alternatief voor je buxus

En mocht het te erg worden en al je buxus is aangetast, dan kun je overwegen de buxus te vervangen door een andere plant zoals bijvoorbeeld Ilex crenata. Dit is een plant die uiterlijk heel hard lijkt op buxus en in de tuin dus hetzelfde effect geeft, maar niet geplaagd wordt door de buxusmot of andere ziekten en plagen waar buxus gevoelig voor is.

Nog beter is het om te zorgen voor diversiteit in je tuin. Wanneer je veel verschillende soorten planten hebt in je tuin, heeft een aantasting van 1 soort minder grote gevolgen. Bovendien zullen plaagdieren de plant minder goed terugvinden in de diversiteit aan planten.

Vrij naar o.a.  www.knnv.nl