Heb je vragen over het maaien van de bermen in Hoegaarden?

Misschien vraagt u zich af waarom de gemeente de bermen niet vaker maait? Daar hebben wij enkele goede redenen voor! Op deze pagina geven wij meer uitleg over grasbermen, hun functie en de redenen waarom ze niet het ganse jaar door kort gemaaid zijn.

Bermen en hun functie

Bermen zijn de langgerekte, smalle of brede stroken langs (veld)wegen, waterlopen of spoorlijnen. Maar een berm is niet zomaar een stuk nutteloos groen langs de kant van de weg: ze spelen een belangrijke rol voor de biodiversiteit en voor erosiebestrijding. Bovendien gaat het over heel Vlaanderen om tienduizenden hectaren!

Eerst en vooral vormen grasbermen een zeer belangrijk leefgebied (en soms zelfs laatste toevluchtsoord) voor veel planten, dieren en paddenstoelen, waaronder enkele van onze  koesterburen. Ons golvende, kalkrijke landschap met veel holle wegen is daarbij een extra reden voor de lokale soortenrijkdom aan bijen, vlinders, kevers, ... Daarnaast vormen ze als groene linten de brug tussen natuurgebieden, bossen, tuinen en ons park. Deze corridorfunctie is zeker belangrijk in een land waar de natuur schaars en verspreid ligt. Ten slotte vormt een goed onderhouden berm - als buffer tegen afspoelend water en vruchtbare akkergrond - een belangrijk element in de strijd tegen erosie, een typisch fenomeen voor ons heuvelachtige landschap op leembodem.

 

Het bermbesluit (1984)

Vele mensen zien de (potentiële) schoonheid van de bermen niet meteen, en vragen zich vooral af waarom de gemeente de bermen niet vaker maait. Dat is omdat wij ons moeten houden aan de regels van het Bermbesluit. Zo mogen bermen niet beschadigd worden, mogen wij ze niet op iedere moment van het jaar maaien en zijn we verplicht om het maaisel te verwijderen. Dankzij dit decreet is de kwaliteit en de biodiversiteit van de bermen er sterk op vooruitgegaan, maar het roept ook vragen op, die wij hier proberen te beantwoorden.

- Waarom niet sproeien of omploegen?
Netels, distels en bramen worden vaak als storend ervaren en om ze te bestrijden op de bermen werden pesticiden gebruikt of werden ze omgeploegd. Dit is vandaag niet meer toegestaan en terecht!  Geploegde of besproeide bodems zonder beplanting hebben geen nut als erosiebestrijding. Bovendien groeien netels en distels net graag op verstoorde bodems. De beste maatregel is gewoon maaien en het maaisel afvoeren.

 

- Waarom maaisel afvoeren?
Bermen mogen niet bemest worden, noch door landbouwers, noch door particulieren. Het is dan ook verboden om kunstmest te gebruiken op bermen of groenafval te storten. Bovendien moet na het maaien, het maaisel afgevoerd worden. Deze regels zorgen ervoor dat de bodem niet te rijk wordt aan voedingsstoffen, want daar profiteren vooral grassen en brandnetels van. Hoe voedselarmer de bodem wordt, hoe meer soorten planten en kruiden er voorkomen. En net die kruiden zijn van grote waarde voor de biodiversiteit.

- Waarom niet het ganse jaar door maaien?
Een algemene regel is dat bermen niet gemaaid mogen worden voor 15 juni, en bij een eventuele tweede maaibeurt pas na 15 september. Deze data zijn belangrijk om dieren en planten meer kansen te geven. Na 15 juni is de voorjaarsbloei grotendeels voorbij en hebben bepaalde soorten kruiden de kans gehad zaad te vormen. Worden ze vroeger gemaaid, dan kunnen ze hun zaad niet verspreiden en blijven grassen domineren. Hetzelfde geldt voor de zomerbloeiers, waardoor een tweede maaibeurt pas na 15 september mag gebeuren.

 

Bermbeheerplan

In onze gemeente worden bermen naast vaak gebruikte wegen twee keer per jaar gemaaid, terwijl er langs veldwegen slechts één keer gemaaid wordt. Maar af en toe is er toch een afwijking toegestaan als ze zijn opgenomen in een goedgekeurd bermbeheerplan. In Hoegaarden zijn er afwijkingen aangevraagd in functie van verkeersveiligheid (één meter maaien naast smalle fietspaden en kruispunten) en om ecologische redenen (een extra vroege maaibeurt in functie van wilde marjolein).

Daarnaast worden er ook enkele plaatsen afgebakend waar we in juni helemaal niet maaien. Het gaat dan om bermen die een belangrijke rol spelen voor onze koesterbuur de knautiabij, een zeldzame bijensoort. Deze bij gebruikt enkel het stuifmeel van de beemdkroon om haar jongen te voeden en vliegt dus ook vooral tijdens de hoofdbloeitijd van de bloem, in juni-augustus. Als we de bloemen maaien in juni, zouden er geen bloemen zijn op het moment dat de bijen die net nodig hebben. Bermen met een aangepast maaibeheer in functie van biodiversiteit, worden aangeduid door een infobord.

Ecologisch bermbeheer

Een natuurvriendelijk bermbeheer maakt een gemeente mooier, met meer dierenleven en meer kleur van planten en bloemen. Bloeiende planten trekken duizenden insecten aan die op zoek zijn naar geschikte voedselbronnen als nectar en pollen. Veel insecten trekken op hun beurt dan weer andere dieren aan zoals spinnen, vogels, zoogdieren en amfibieën. Bovendien worden vele wilde kruiden gezien als 'nutteloos onkruid', terwijl ze net van groot belang zijn voor onze fauna. Zo gebruiken veel (akker)vogels het zaad van de paardenbloem om er hun jongen mee groot te brengen.

Bovendien is een bloemrijke berm ook goed voor de gemeentefinanciën. Meer bloemen betekent minder plantenmassa, dus ook minder maaisel en op termijn zelfs minder maaien. En wat met hooikoorts? Ook zijn bloemrijke bermen beter voor hooikoortslijders, want grasstuifmeel zweeft in de lucht, terwijl het stuifmeel van bloemen zwaarder is en niet zweeft. Bovendien oogt een berm vol kleurrijk plantenleven toch ook gewoon mooier dan een strakke grasmat, niet?

 

Vragen (of klachten)?
Mail gerust naar robbertjan.jackers@gemhoegaarden.be of bel op 016/76 87 40